S'identifier Contact Avis
 
32° C
  à Port-au-Prince
Radio Pacific 101.5 fm - En direct
Le Journal Dernière heure Actualité Édito Tribune Société Économie Culture Diaspora Sport rpacific101.5 FM  
× Immobilier Appartements Maisons Locaux commercial Locaux pour Bureau Terrains Véhicules Voitures Camions Tout Terrains Minibus Motos Divers Animaux Articles ménagers Ordinateurs et pièces Équipement électronique Équipement industriel Équipement lourd Diverses études Légal Bijoux et montres Smartphone et tablettes Vêtements Jeux video


Zefele, yon powèm pou akouche apokalips



Sou yon bout zile kote pwezi ap rakle anba kout plim yon krèy dasomann! Yon bout zile kote amatè pa kenbe pri pou yon bagay yo chwazi rele pwezi! Li enpòtan pou nou pyese tout mo ki mo tout bon pou nou di ochan pou sila yo ki kwè bon jan zèv literè a mande travay sou langaj, akouche reyalite a yon mannyè ki bobo kreyasyon, entèprete reyèl la ak palto sou do l byen taye epi pentire yon inivè ki tèt koupe ak sa nou ap viv chak jou ki rele jou, sa k bay imajinasyon n fòm. Bon jan zèv literè a ta sipoze ka bay lespwa anvi viv kit se lakay otè a, kit lakay lektè a paske pèsonn pa ka nye pwezi ki se espresyon pèsonèl powèt la, reflè reyalite l, sa ki nouri enkonsyan l. Menm lè ekspresyon sa ka pa sifi pou separe lè l tonbe anba bouch lektè yo. Tout powèt pote santiman limanite nan djòl plim yo!

…. Si powèm nan mouri pou bouch li
Menm jan ak pwofesè a
Nan mitan kalfou
Di latè pa trakase kò l
Pa fè vèy pou li
Pa debarase kay
Di pèsonn pa kriye
Twòp dlo je mouye latè deja
(paj 72, 1e estwòf)

… Powèm nan pa ko fini
Kadav la va ekri dènye vè a
Ak tak san l
Sou po vant latè…
(paj 72, 3èm estwòf)

Alèkile, m blije kwè lavi ak sipriz se tonton palmis pyès nou rele desten an. Lè l mande w pou viv li, li fè sa an gwo ponyèt, e w pa fouti reziste. Se konsa, nan moman m fin kwè lavi mouri apre gwo baf li pran anba chay pwoblèm sou tout fòm k ap brase bil monn lan, ma l kwaze l tounèf nan Zefele. Yon zèv ki di lavi dwe viv ! Yon zèv ki prije dènye grenn mo pou bay legzistans souf ! Ak vorasite, apre m fin nouri lespri m, nawè m, kè m epi nanm mwen ak Zefele, m tou bliye non ki sou batistè m, e tankou moun foli fouke mwen ap mache di lepèp : bon non m se Dede. Wi, depi jodi a rele m Dede. Nou ka twouve m egoyis paske m kouri met lapat sou non an malgre l ka twò lou pou batistè m, malgre l se senbòl konsyans tout tèt grenn, men lè tou pa nou rive nou va konprann. Non w charye idantite w !

… Dede
Limanite konn gou men w
Nan bat dlo je
Pou bere lesperans
Nan pwen pi bon tizann pase swè fanm
K ap fouke lavi
Pou l bay demen fòm
(paj 69, 4èm estwòf)

Ou kwè m ap janm ka konprann demagoji, konplo ousinon modèl karès Toli bay langaj pou rive fè tout Ayisyen ki Ayisyen jouk nan zo pote yon sèl non. « Dede » !!! Yon sèl lang, yon sèl vwa, yon sèl rèl pou klewonnen doulè, mizè ak lanmou tout yon pèp. Tankou Sen Pyè nan pòt syèl, Dede kanpe tòf nan pa pòt chak powèm, e pi mal pase yon litani, li koule byen swa nan kè chak genn silab, chak grenn vè jis tèks la bade san jeretyen.

Zefele pa yon powèm ! Sa t ap diminye nan dimansyon imanis li charye ! Sa te ka fè l ret tèt bese devan langaj ! Sa te ka fè l blese kè tout mo nan fè yo konprann yo pa ka di plis pase sa yo ye ! Sa te ka fè l pa Dede. Grenn non ki rive met tout ayisyen nan yon sèl tas, kote souf kwaze souf, nanm kwaze nanm, fòs kwaze fòs, kote revolisyon sou gouvènay libète ap refòme. Kote konsyans tanmen rasinen !

…Powèm lan se yon moso nan kò m
Ki tonbe sou fèy yo
Se yon tranch nanm mwen
Yon gwo pati nan mwen
Mwen tann bò chimen …
(paj 16, 2èm estwòf)

Ak yon senplisite san mezi, nan tèks la powèt la rive met tout mo chita byen bòzò, ba yo lanbi, tchatcha, tanbou pou limen yon badja. Yon badja k ap mache dezabiye tout madichon, piyon, pwazon, pou bay legzistans plas pou l danse de pye louvri.Yon badja ki pa epanye inivèsite an Ayiti

Dede
Nan lakou gramè
Alfabè yo kanyank kanyank
Lekòl la bliye premye lèt non l
Pen lenstriksyon an kanni
Depi lavèy mès
Nan fè joujou
Lonbraj nou tonbe ri n…

(paj 23, 1e estwòf)

Plis pase yon bouyon pawòl, plis pase radyografi tout yon peyi, Zefele se yon melimelo byen ranje, yon sistèm ki efase jan maskilen ak feminen pou ponn yon sèl èt « moun », pou pi senp « Dede ». Yon sistèm ki bay tout foli, tout betiz, tout lanmou ak plezi plas pou layite.

Prete m souf ou pou m pran 2 nway
Men pa di manman m si se nan bouch ou
M aprann limen sigarèt
Lè m mache bwete
Pa di l tou se nan chèche jwen
Mwen dejwente
Sekrè mwen avè w
Se nan foli nou li defile….
(paj 17, 3èm estwòf)

Zefele se karikati kò lafam, kote powèt la montre aklè kò yo ka sèvi remèd pou bèbè. Yo se enspirasyon tout gwo achitèk. Ou k gason, m konseye w li l je fèmen pou w evite kanpe sou twa pye. Men w ka pran risk la si w vle paske menm li menm ankò ap satisfè dezi w nan dènye bout li.

Zefele se yon omeli kote lanmou fè krèy, yon libera kote lanmò plante, yon rèl pou pote ale doulè nan Lasalin, Matisan ak Bèlè.

…Mwen rate woulib Lasalin
Ki mennen dirèk nan simetyè ofisyèl
Vòl Matisan pa krabè m
Se rezèvasyon pou premye klas
Bèlè se machin ofisyèl
Li pase sou mwen tout boulin…
(paj 13, 3èm estwòf)

Sou sèlman 72 fèy blanch Toli akouche apokalips, kote l pèmèt tout lektè fè kach kack liben ak dènye pwent tan an, fè lanmou souri, bay lavi gou lavi, pase mizè solèy jouk li ponn kè kontan. Nan sèlman 72 fèy, powèt la ofri n lemonn nan lanvè kou landwat.


Marvens Jeanty




Articles connexes


Afficher plus [5316]